Onderwijsonderzoek

Werken aan gelijke kansen

Geschreven door: Masja Lebouille (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.)

Er bestaan nog steeds grote verschillen in onderwijskansen tussen kinderen van hoog- en laagopgeleide ouders (Borghans, Diris en Schils, 2018). De afgelopen jaren zijn deze verschillen gelijk gebleven. Met extra gerichte instructie worden weinig resultaten geboekt. Uit onderzoek blijkt dat de enige succesvolle programma’s zich kenmerken door het aanmoedigen van de ouderbetrokkenheid. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de manier van opvoeden doorwerkt in het leren op school. Op de website van Didactief staat een interessant artikel (eerder verschenen in ESB) dat de verschillen in onderwijskansen vanuit verschillende invalshoeken belicht.
Een stuk dat mij verder aan het denken zette was het opiniestuk van ondernemer Marian Spier in de Volkskrant (4 januari ’19). Zij licht toe op welke manieren kansenongelijkheid speelt op de Nederlandse arbeidsmarkt. Kansen op de arbeidsmarkt dien je zelf te creëren, in feite zit niemand op jou te wachten, schrijft Spier. Er zijn tal van intimiderende processen en vooroordelen die starters kunnen afschrikken. Het is vaak een kleine groep die de norm stelt binnen een organisatie, en met name voor nieuwe groepen kan het ingewikkeld zijn ertussen te komen. Wat je nodig hebt is zelfvertrouwen, doorzettingsvermogen, kennis van de maatschappij en sociale vaardigheden. Eigenschappen en attitudes die je misschien niet direct in de taal- en rekenles ontwikkelt, en niet iedereen van huis uit meekrijgt. Hier ligt in mijn ogen dan ook een taak voor het basisonderwijs. De vraag is wat leerkrachten kunnen doen om kinderen beter voor te bereiden op de hindernissen en uitdagingen van onze samenleving. Met een andere focus kunnen we op school misschien beginnen aan het dichten van de kloof.

Lees hier het artikel over kansenongelijkheid van Borghans, Diris en Schils: https://didactiefonline.nl/blog/blonz/sociale-ongelijkheid-in-het-onderwijs-is-hardnekkig 
Lees hier de column van Marian Spier over kansenongelijkheid: https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/-alles-is-mogelijk-geldt-niet-voor-iedereen~b92388e6/? 

 

De schoolleider met impact

Geschreven door: Masja Lebouille (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Dat een goede schoolleider verschil maakt, is geen nieuws. Laker, Hill, Mellon en Goddard (2016) werpen in hun onderzoek toch een nieuw licht op de kwaliteiten van een effectieve schoolleider. Zij bestudeerden de achtergronden, beslissingen en impact van 411 schoolleiders in Groot-Brittannië, en onderscheidden vijf verschillende leiderschapstypen: chirurgen, soldaten, accountants, filosofen en architecten.

Het blijkt dat er slechts een type schoolleider is dat op de langere termijn verschil maakt, namelijk het type ‘de architect’. Opvallend genoeg is dit juist het type schoolleider dat het minst erkend en beloond wordt. Bij dit type gaat er tijd overheen voor verbeteringen zichtbaar worden, waardoor de kans bestaat dat de leiderschapskwaliteiten over het hoofd worden gezien. Architecten geloven dat verandering tijd kost, en steken in het begin veel tijd in het creëren van een gezonde sfeer en het leggen van contacten binnen en buiten de school. In het derde jaar van hun aanstelling begint deze aanpak zijn vruchten af te werpen. Alleen bij de ‘architecten’ bleven de leerresultaten stijgen, zelfs lang nadat zij school hadden verlaten.
Helaas is dit type schoolleider zeldzaam. Martin Bootsma, leraar en redactievoorzitter van JSW, schrijft dat in het Nederlandse basisonderwijs vooral de ‘filosoof’ en de ‘chirurg’ te herkennen zijn. En daar hebben leraren en leerlingen maar weinig aan. Op zoek naar die architecten dus.

Lees verder op:
https://hbr.org/2016/10/the-one-type-of-leader-who-can-turn-around-a-failing-school 
https://meesterlezer.wordpress.com/2018/12/01/msh-2018/ 

 

Leerlingen trainen om elkaar feedback te geven

Geschreven door: Masja le Bouille (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.)

Als leerkracht geef je de hele dag door feedback. Je bent hierdoor veel aan het woord, en besteedt veel tijd aan nakijkwerk. Een alternatief is om leerlingen te betrekken bij het geven van feedback en het beoordelen van elkaar. Onderwijsinnovator Michiel Lucassen legt op de website van Vernieuwenderwijs uit hoe je leerlingen kunt trainen om elkaar effectieve feedback te geven.

Zo is in groep 7/8 het inzetten van een nakijkcommissie een mogelijkheid. Een wisselend groepje kinderen maakt een bepaalde opdracht of toets niet zelf, maar ontwerpt met elkaar een nakijkmodel en beoordeelt het werk van hun klasgenoten. De kinderen worden zich zo bewust van het nakijkproces, maar leren ook kritisch te kijken naar de vragen die worden gesteld.

Ook bij presentaties kan peerfeedback worden ingezet. Leerlingen luisteren actiever wanneer zij de spreekbeurt van een klasgenoot beoordelen. Hiervoor dienen de beoordelingscriteria helder te zijn. Het helpt als je samen met de leerlingen een rubric ontwerpt: een model waarin concreet staat omschreven waar de leerlingen op moeten letten. Lucassen beschrijft hoe je dat het beste kunt aanpakken. Natuurlijk is het belangrijk dat er een veilige sfeer is in de klas en dat eerst de tijd krijgen om te oefenen: wat zeg je wel en niet tegen elkaar? Hoe zorg je ervoor dat de ander er echt iets van leert? Als je er op jonge leeftijd mee begint, wordt effectief feedback geven heel gewoon.

Bronnen:

https://www.vernieuwenderwijs.nl/leerlingen-betrekken-bij-het-beoordelen/ 

https://www.vernieuwenderwijs.nl/rubrics-klas-zo-ga-er-mee-aan-slag/ 

Prijs beste masterthesis Onderwijswetenschappen 2017-2018

BAB lid Joshi Verschuren heeft de prijs voor de beste masterthesis Onderwijswetenschappen gewonnen met haar onderzoek naar de rol van mindset in het basisonderwijs.

Verschuren: 'Vele basisscholen besteden tegenwoordig aandacht aan de mindset van kinderen. Heeft een leerling een growth mindset, waarbij de leerling de opvatting heeft dat intelligentie veranderbaar is? Of heeft de leerling een fixed mindset, waarbij de leerling de opvatting heeft dat intelligentie vast staat? Waarom besteden zoveel basisscholen hier tegenwoordig eigenlijk aandacht aan? Hangt de mindset van leerlingen wel samen met de prestaties en inzet? En hoe zit het met de mindset van de leerkracht? In dit onderzoek is de rol van mindset in het basisonderwijs onderzocht.'

Meer weten over haar onderzoek? Mail naar Joshi: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. 

Landelijke scriptieprijs Netwerk Universitaire Pabo's 

BAB lid Mariska Wesselo heeft de "Landelijke scriptieprijs Netwerk Universitaire Pabo's" gewonnen met haar bachelor scriptie over 'verhaaltjessommen'. Deze prijs wordt ieder jaar uitgereikt op de Netwerkdag van de Universitaire Pabo's in Nederland.

'Voor mijn bachelorscriptie heb ik onderzoek gedaan naar breukenopgaven. Hierbij heb ik gekeken naar de verschillen in prestaties wanneer deze opgaven numeriek of in verhaalvorm werden aangeboden', aldus de alumna van de Academische Pabo: 'Verhaaltjessommen zijn onderdeel van het realistisch rekenen dat leerlingen zou moeten helpen de opgaven beter te begrijpen. Leerlingen zouden door dit rekenen gemakkelijker de link leggen met de dagelijkse praktijk.'

https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2018/05/mariska-wesselo-wint-scriptieprijs-2018

 

Je brein als navigatiesysteem

Geschreven door: Masja le Bouille (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.)

Een hoogbegaafde leerling die ver beneden zijn niveau scoort op een toets: wat gaat er mis? In een tweetal blogs wordt beschreven hoe het komt dat hoogbegaafde kinderen soms onderpresteren, en hoe je als leerkracht aan de slag kunt gaan om die cito-resultaten aan te pakken.

Er komt een aantal veelvoorkomende problemen voorbij: kinderen die te letterlijk denken, niet goed of juist teveel lezen, niet gewend zijn om hun antwoorden na te kijken, het ‘waarom’ van een taak niet begrijpen, last hebben van de tijdsdruk of kampen met een laag zelfbeeld.

Ook opvallend: uit onderzoek (Veenman, 2015) blijkt dat veel hoogbegaafde leerlingen onvoldoende beschikken over metacognitieve vaardigheden, die onder andere nodig zijn om de strategie van een taak te bepalen, de taak stapsgewijs uit te voeren en de voortgang te ‘monitoren’. Het brein werkt in feite als een navigatiesysteem. Hoogbegaafde kinderen hebben de potentie om hier zeer sterk in te worden, maar zolang zij op school niet worden uitgedaagd om metacognitie te ontwikkelen blijft het een potentie en geen vaardigheid. De kunst is dus om hoogbegaafde kinderen hier zo vroeg mogelijk al bij te coachen.

2018 10 19 10 29 27

Bronnen:

Blog 1: https://www.specialisthoogbegaafdheid.nl/doelgericht-leren/lage-citoscore-hoogbegaafde-leerling/

Blog 2: https://www.specialisthoogbegaafdheid.nl/werken-hb-kids/cito-resultaten-verbeteren/

Veenman, M.V.J., (2015). Het herkennen en instrueren van metacognitieve vaardigheden. https://talentstimuleren.nl/?file=4592&m=1447073428&action=file.download

Een Gouden Start

Geschreven door: Masja le Bouille (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.) 

In de eerste weken van het schooljaar heb je als leraar goud in handen: het is de tijd waarin een groep nog fris en kneedbaar is. Het is bij uitstek het moment om te werken aan positieve groepsvorming. Dus hoe creëer je in vier weken tijd een wij-gevoel in jouw klas?
In het boek ‘De gouden weken’ laat psycholoog en onderwijsadviseur Boaz Bijleveld zien hoe je de eerste periode van het schooljaar zo vormgeeft dat er het hele jaar een goede sfeer heerst in de klas. Interessant zijn de suggesties voor groepsvormende activiteiten (onder andere originele energizers en verrassende coöperatieve werkvormen), effectief klassenmanagement, de indeling van het lokaal en de indeling van een dag. Na de kerstvakantie herhaal je de methodiek: dit worden de ‘Zilveren Weken’ genoemd. Bijleveld besteedt ook aandacht aan effectieve communicatie met ouders: zo vind je allerlei tips voor gerichte gesprekstechnieken die je direct aan het begin van het schooljaar kunt inzetten.
Sterk is de evidence-based grondslag van het boek. Bijleveld baseert zijn stappenplan op verschillend wetenschappelijk onderzoek, zoals het groepsvormingsmodel van Tuckman en de behoeftepiramide van Maslow. Genoeg inspiratie om van jouw nieuwe klas een gelukkige klas te maken.

Bron: Bijleveld, B. (2011). De Gouden Weken. Groepsvorming en ouderbetrokkenheid. Drachten: Eduforce

Excellent onderwijs: ontwikkelen van talent en betrokkenheid

Geschreven door: Elke Mulder (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.)

Gebaseerd op een lezing van Monique Volman (Universiteit van Amsterdam)

Een aanzet tot anders denken (& doen?) in het geven van onderwijs.

Het gaat de afgelopen jaren veel over meetbare leerresultaten van de leerlingen. Monique Volman pleit juist de lastig meetbare leerdoelen voor de leerlingen. Ze noemt het belang van het creëren van betrokkenheid en het aanspreken van 'onbekende' talenten. Goed in rekenen? Dat valt inderdaad te meten. Maar ben je goed in het probleemoplossend denken en handelen? Dan is dat lastig te meten. Dat vinden we niet minder belangrijk, maar in de praktijk besteden we er wel minder aandacht aan, omdat we worden afgerekend op de meetbare resultaten.

Lees meer


Engels in het basisonderwijs

Geschreven door: Elke Mulder (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.)

Hoe kun je de Engelse taal integreren met andere vakken om meer effectieve onderwijstijd vrij te maken en te benutten? Een vraag waar ik me momenteel mee bezig houd. Ik heb bij het zoeken van dit artikel gebruik gemaakt van de NRO kennisportal en heb daar vooral veel praktische tips gevonden, zoals websites met allerlei oefenmateriaal voor het aanleren van de Engelse taal. Op deze website (klik hier) staat veel praktische en informatieve informatie, onderbouwd met filmpjes. Het helpt mij als leerkracht wetenschappelijk inzich te koppelen aan mijn eigen onderwijspraktijk.

Gericht ontwikkelen van leerkrachtkwaliteiten

Aangeleverd door: Hannah Bijlsma

Tussen de meest effectieve en de minst effectieve leerkracht zit een jaar leerwinstverschil voor een leerling. Maar hoe verbeteren we de kwaliteit van leerkrachten? Adrie Visscher doet aanbevelingen op basis van onderzoek. Deliberate Practice is één van de toverwoorden volgens hem.

Meer weten? Lees hier het artikel, een bewerking van zijn Twente oratie.